HƯỚNG DẪN KIỂM TRA ĐỘ CHÍNH XÁC TRƯỚC KHI PHÂN TÍCH

Độ chính xác của kết quả phân tích là yếu tố quyết định đến độ tin cậy của các phép thử trong phòng thí nghiệm. Dù sử dụng phương pháp hiện đại hay thiết bị tiên tiến, kết quả vẫn có thể bị sai lệch nếu thiết bị chưa được hiệu chuẩn, thuốc thử không đạt chất lượng hoặc quy trình kiểm soát chất lượng (Quality Control – QC) không được thực hiện đúng cách. Vì vậy, trước khi tiến hành phân tích mẫu, phòng thí nghiệm cần thực hiện quy trình kiểm tra nhằm đảm bảo toàn bộ hệ thống phân tích đang hoạt động ổn định và đáp ứng các yêu cầu của ISO/IEC 17025:2017. (BoA)
Việc kiểm tra độ chính xác trước khi phân tích không chỉ giúp phát hiện sớm các sai lệch của thiết bị và phương pháp mà còn giảm thiểu rủi ro phải phân tích lại mẫu, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao độ tin cậy của kết quả.

 

1. Kiểm tra tình trạng thiết bị

Trước mỗi ca làm việc hoặc trước khi phân tích một lô mẫu mới, cần xác nhận thiết bị đang hoạt động trong điều kiện tốt nhất. Các nội dung cần kiểm tra bao gồm:

• Thiết bị đã được hiệu chuẩn và còn trong thời hạn hiệu lực.
• Không xuất hiện cảnh báo hoặc lỗi trong quá trình khởi động.
• Nhiệt độ, nguồn điện và các điều kiện vận hành đáp ứng yêu cầu của nhà sản xuất.
• Buồng đo, đầu dò, cảm biến hoặc hệ thống lấy mẫu được vệ sinh sạch sẽ, không có cặn bẩn hay dấu hiệu hư hỏng.
• Thực hiện chương trình Self-test hoặc Performance Check (nếu thiết bị hỗ trợ) để đánh giá tình trạng hoạt động trước khi phân tích.

2. Kiểm tra thuốc thử và vật tư tiêu hao

Thuốc thử và vật tư tiêu hao ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của phép thử. Trước khi sử dụng cần xác nhận:

• Thuốc thử còn hạn sử dụng.
• Được bảo quản đúng điều kiện nhiệt độ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Không có dấu hiệu biến màu, kết tủa hoặc nhiễm bẩn.
• Đúng mã lô (Lot Number) khi phương pháp yêu cầu.
• Pipette, đầu tip, cuvet và các vật tư tiêu hao sạch, nguyên vẹn và phù hợp với phép thử.

3. Chuẩn bị mẫu kiểm soát chất lượng (QC)

Mẫu QC là công cụ quan trọng giúp đánh giá toàn bộ hệ thống phân tích trước khi chạy mẫu thực. Khi chuẩn bị mẫu QC cần đảm bảo:

• Mẫu được pha hoặc hoàn nguyên đúng quy trình.
• Giá trị mục tiêu (Target Value) và giới hạn chấp nhận đã được thiết lập.
• Mẫu còn trong thời hạn sử dụng.
• Mẫu được trộn đồng nhất trước khi đưa vào phân tích.

4. Chạy mẫu QC trước khi phân tích

Sau khi hoàn tất các bước chuẩn bị, cần tiến hành chạy mẫu QC theo đúng quy trình của phương pháp phân tích. Kết quả được đánh giá như sau:

• QC đạt yêu cầu: Kết quả nằm trong giới hạn kiểm soát, có thể tiến hành phân tích mẫu thực.
• QC không đạt: Dừng phân tích, xác định nguyên nhân và thực hiện khắc phục trước khi chạy lại QC.

5. Đánh giá kết quả QC

Sau khi có kết quả QC, cần đánh giá toàn diện thay vì chỉ xem xét đạt hay không đạt. Một số tiêu chí thường được sử dụng gồm:

• Kết quả nằm trong giới hạn kiểm soát cho phép.
• Độ lặp lại giữa các lần đo.
• Theo dõi xu hướng kết quả bằng biểu đồ Levey–Jennings.
• Áp dụng quy tắc Westgard (nếu phòng thí nghiệm sử dụng) để phát hiện sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống

6. Ghi nhận và lưu hồ sơ

Toàn bộ quá trình kiểm tra cần được ghi chép đầy đủ nhằm đảm bảo khả năng truy xuất và đáp ứng yêu cầu của ISO/IEC 17025. Thông tin cần lưu bao gồm:

• Ngày và thời gian kiểm tra.
• Người thực hiện.
• Thiết bị sử dụng.
• Mã lô thuốc thử.
• Giá trị QC.
• Kết quả đánh giá.
• Hành động khắc phục (nếu có)

Một số lưu ý quan trọng

Để duy trì độ chính xác và tính ổn định của kết quả phân tích, phòng thí nghiệm nên:

• Thực hiện QC vào đầu mỗi ngày làm việc hoặc mỗi ca phân tích.
• Chạy QC sau khi thay lô thuốc thử, hiệu chuẩn hoặc bảo trì thiết bị.
• Không phân tích mẫu thực khi QC chưa đạt yêu cầu.
• Theo dõi xu hướng QC định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu mất ổn định của hệ thống.
• Đào tạo và đánh giá năng lực nhân viên thường xuyên nhằm giảm thiểu sai số do thao tác.

 

Hotline: 0986 316 960
Website: www.dongnamlab.com
Email: info@dongnamlab.com.vn
Văn phòng: Số 23/30 Đường C1, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

 

Sản phẩm liên quan

Sản phẩm		Link sản phẩm
Máy đo pH để bàn HQ2200 (Hach – Mỹ)		https://dongnamlab.com/san-pham/may-do-ph-de-ban-hq2200-loai-2-kenh-hach-my/
Máy quang phổ DR3900 (Hach – Mỹ)		https://dongnamlab.com/san-pham/may-quang-pho-dr3900-hach-my/
Cân phân tích ME204E (Mettler Toledo – Thụy Sỹ)		https://dongnamlab.com/san-pham/can-phan-tich-4-so-me204e/
Máy đo pH để bàn SD20 Kit (Mettler Toledo – Thụy Sỹ)		https://dongnamlab.com/san-pham/may-do-ph-de-ban-sd-20-kit-mettler-toledo-thuy-sy/
Máy đo pH để bàn LAB 865 (SI Analytics – Đức)		https://dongnamlab.com/san-pham/may-do-ph-de-ban-dien-tu-lab-865-si-analytics-duc/