Trong thực tế, không ít trường hợp cần kiểm tra chất lượng nước nóng tại vòi, đường ống, nồi hơi, hệ thống gia nhiệt, bồn chứa hoặc các hệ thống cấp nước nóng. Khi đó, một câu hỏi thường gặp là: Có thể đưa điện cực hoặc đầu dò vào nước nóng để đo trực tiếp hay phải chờ nước nguội?

1. Nước nóng có thể đo trực tiếp được không?

Câu trả lời là có thể, nhưng phụ thuộc vào chỉ tiêu cần đo, nhiệt độ của mẫu, giới hạn hoạt động của thiết bị và phương pháp thử áp dụng. Không nên mặc định rằng mọi máy đo nước đều có thể nhúng trực tiếp vào nước nóng.

Với phép đo nhiệt độ, có thể đo trực tiếp nếu cảm biến có dải đo phù hợp. Với các chỉ tiêu như pH, độ dẫn điện (EC), TDS, oxy hòa tan (DO), ORP hay Clo dư, nhiệt độ có thể ảnh hưởng đồng thời đến cảm biến, phản ứng hóa học, độ ổn định của phép đo và giá trị thực tế của mẫu.

2. Đo pH nước nóng: có thể nhưng cần đặc biệt lưu ý

pH là một trong những chỉ tiêu dễ gây nhầm lẫn nhất khi đo nước nóng. Theo EPA Method 150.3, nhiệt độ ảnh hưởng đến phép đo pH theo hai cách: ảnh hưởng đến tín hiệu điện cực và làm thay đổi bản thân pH của mẫu. Phần đầu có thể được xử lý bằng bù nhiệt độ, nhưng sự thay đổi hóa học của mẫu không thể đơn giản được loại bỏ bằng ATC.

Vì vậy, ATC không có nghĩa là pH của nước nóng sẽ giống hệt pH của chính mẫu nước đó sau khi nguội. EPA khuyến nghị ghi nhận cả pH và nhiệt độ tại thời điểm phân tích và phân tích mẫu càng sớm càng tốt.

3. Không phải điện cực pH nào cũng chịu được nước nóng

Ngay cả khi phép đo pH về nguyên lý có thể thực hiện trên mẫu nóng, vẫn phải kiểm tra giới hạn nhiệt độ của điện cực và máy đo. TCVN 6492:2011 – Chất lượng nước – Xác định pH, tương đương ISO 10523:2008, quy định phạm vi nhiệt độ từ 0°C đến 50°C trong phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn.

Do đó, với nước 40–50°C cần kiểm tra thông số thiết bị; với nước 60–80°C cần điện cực chuyên dụng; với nước gần 90–100°C không nên dùng điện cực pH thông thường.

4. Có nên lấy mẫu rồi để nguội?

Điều này phụ thuộc vào mục đích phép đo. Nếu muốn biết pH của nước tại trạng thái nóng ở vị trí lấy mẫu, việc để mẫu nguội có thể làm mất thông tin về trạng thái ban đầu. Ngược lại, nếu phương pháp hoặc tiêu chuẩn yêu cầu mẫu ở một điều kiện nhiệt độ nhất định thì phải tuân thủ phương pháp đó.

EPA Method 150.3 nêu rằng nhiệt độ phải được ghi nhận tại thời điểm lấy mẫu và mẫu sau khi lấy không nên thay đổi quá 5°C trước khi phân tích trong quy trình được mô tả.

5. Đo Clo dư trong nước nóng

Với Clo dư, cần thận trọng hơn vì đây là chỉ tiêu liên quan đến các phản ứng hóa học trong mẫu. Nếu lấy nước nóng rồi để lâu mới cho thuốc thử và đo, kết quả có thể không còn đại diện cho trạng thái của nước tại thời điểm lấy mẫu. Cần xác định phương pháp thử và yêu cầu xử lý mẫu trước khi đo.

6. Độ dẫn điện và TDS có đo được nước nóng không?

Có thể đo nếu cảm biến và thiết bị được thiết kế cho nhiệt độ đó. Tuy nhiên, nhiệt độ ảnh hưởng rõ đến độ dẫn điện, vì vậy các máy EC/TDS thường có chức năng bù nhiệt. Bù nhiệt không có nghĩa là thiết bị có thể hoạt động vượt quá giới hạn nhiệt độ của cảm biến.

7. Oxy hòa tan (DO) càng cần chú ý

Nhiệt độ ảnh hưởng mạnh đến khả năng hòa tan oxy trong nước. Nước nóng có khả năng giữ oxy hòa tan thấp hơn, vì vậy việc lấy mẫu rồi để nguội có thể làm thay đổi chính thông số cần xác định. Trong những ứng dụng cần đại diện cho điều kiện thực tế, đo tại chỗ bằng đầu dò phù hợp thường có ý nghĩa hơn.

8. Có nên nhúng trực tiếp máy đo vào nước nóng?

Trước khi đo, cần kiểm tra đồng thời ba yếu tố:

• Nhiệt độ tối đa của điện cực/cảm biến.
• Nhiệt độ môi trường hoặc nhiệt độ mẫu tối đa mà máy đo cho phép.
• Nhiệt độ và điều kiện được phép theo phương pháp/tiêu chuẩn đang áp dụng.

9. Mốc nhiệt độ tham khảo

Nhiệt độ mẫu	Khả năng đo trực tiếp	Khuyến nghị
≤ 30°C	Thường có thể	Kiểm tra thông số thiết bị
30–50°C	Có thể / cần kiểm tra	Đối chiếu giới hạn cảm biến
50–60°C	Cần thận trọng	Nên dùng cảm biến phù hợp
60–80°C	Chỉ với thiết bị phù hợp	Ưu tiên cảm biến chuyên dụng
80–100°C	Không nên dùng thiết bị thông thường	Cần hệ thống chuyên dụng
> 100°C	Không phù hợp với thiết bị thông thường	Cần hệ thống đo chuyên dụng

10. Quy trình đo nước nóng nên thực hiện

1. Xác định nhiệt độ thực tế của nước.
2. Xác định chỉ tiêu cần đo: pH, EC/TDS, Clo dư, DO…
3. Kiểm tra giới hạn nhiệt độ của cảm biến.
4. Kiểm tra phương pháp hoặc tiêu chuẩn áp dụng.
5. Nếu được phép đo trực tiếp, đưa cảm biến vào mẫu/dòng nước và chờ giá trị ổn định.
6. Ghi nhận cả kết quả đo và nhiệt độ mẫu.

Kết luận

Có thể đo nước nóng trực tiếp nếu thiết bị, cảm biến và phương pháp thử đều cho phép đo ở nhiệt độ đó. Đặc biệt với pH, không nên hiểu ATC là có thể đo mọi loại nước nóng. Nhiệt độ vừa ảnh hưởng đến phép đo điện hóa vừa có thể làm thay đổi chính tính chất hóa học của mẫu. Vì vậy, khi kiểm tra nước nóng, cần xem đồng thời giới hạn nhiệt độ của thiết bị, điện cực và yêu cầu của phương pháp phân tích.

Sản phẩm liên quan

Tên sản phẩm	Link sản phẩm
Bút đo pH/EC/TDS/nhiệt độ thang thấp – HI98129 (Hanna)	Xem sản phẩm
Bút đo pH/EC/TDS/nhiệt độ thang cao – HI98130 (Hanna)	Xem sản phẩm
Bút đo pH/Nhiệt độ – HI98127 (Hanna)	Xem sản phẩm
Bút đo pH/Nhiệt độ – HI98107 (Hanna)	Xem sản phẩm
Bút đo pH/ORP/nhiệt độ – HI98121 (Hanna)	Xem sản phẩm
Máy đo đa chỉ tiêu pH, DO và Conductivity – SensoDirect 150	Xem sản phẩm
Máy đo pH, Clo dư và Clo tổng – HI96710 (Hanna)	Xem sản phẩm
Máy đo pH để bàn điện tử – Lab 865 (SI Analytics – Đức)	Xem sản phẩm
Máy đo pH/EC/TDS/Nhiệt độ cầm tay – Mi805 (Milwaukee)	Xem sản phẩm
Máy đo pH cầm tay – HQ1110 (Hach)	Xem sản phẩm

 

Hotline: 0986 316 960
Website: www.dongnamlab.com
Email: info@dongnamlab.com.vn
Văn phòng: Số 23/30 Đường C1, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam